Palantir kelimesi nereden geliyor?
The Lord of the Rings’i izleyenler bilir.
Orada uzakları gösteren, olan biteni izleten taşın adı Palantir’dir.
Bu kelime, J. R. R. Tolkien’in yarattığı Elf dili Quenya’da “palan” (uzak) ve “tir” (gözlemek, izlemek) köklerinin birleşiminden doğan, basit ama güçlü bir kelime “uzakları gören”anlamına gelirdi.
The Lord of the Rings evreninde Palantir’ler mesafeleri ortadan kaldıran, olan biteni uzaktan izlemeye yarayan taşlardı. Tolkien bir dilbilimci olarak bu kelimeyi sadece estetik için değil, kendi içinde tutarlı bir dilin parçası olarak kurgulamıştı.
Bugün ise bu isimle, Palantir Technologies karşımıza çıkıyor.
Gelirlerinin yaklaşık %55’ini hükümetlerden, %45’ini özel sektörden elde eden şirket,Rusya-Ukrayna Savaşı ve İsrail-Filistin Çatışması gibi güncel krizlerde aktif rol alarak istihbarat, savunma, sağlık ve finans gibi alanlarda büyük veriyi birleştirerek yapay zeka destekli kararlar üretiyor.
Orta Dünya’da bir taşla varolan “uzaktan görme” fikrinin bugün dijital dünyada veriyle çalışması bize insanın görme, bilme ve kontrol etme arzusunun hiç değişmediğini sadece araçlarının değiştiğinin ve bugün büyük bir güce dönüştüğünün en vahşi örneği.
Şirketin CEO’su Alex Karp’ın felsefe ve hukuk odaklı eğitim geçmişi ilk bakışta ilginç görünse de, bize görme kapasitesi sağlayan teknolojilerin neyi görmemiz gerektiğini, neyin doğru olduğunu ve o bilgiyle ne yapacağımızı,yani dünyayı iyi ya da kötü yönde nasıl şekillendireceğimizi tek başına belirleyemediğini hatırlatır.
Çünkü nihai karar, veriyi anlamlandıran ve ondan nasıl bir anlatı çıkarılacağını belirleyen insan aklının ürünüdür.(en azından şimdilik)
